Διαδρομή : Πάμε βόλτα στα προκλασικιστικά κτήρια

Η Καλαμάτα ανήκε στους μεγάλους οικισμούς από τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας. Μετά την απελευθέρωση, η πόλη επεκτείνεται έξω από τον πυρήνα του κάστρου. Αυτό το διάστημα, αναπτύχθηκε ένας αστικός τύπος κατοικίας που σηματοδοτησε την μετάβαση από την παραδοσιακή στην νεοκλασική αρχιτεκτονική. Τα κτίρια αυτά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως ως κατοικίες. Ομως, επειδή η Καλαμάτα ήταν πόλη με εμπορικές δραστηριότητες και δευτερογενή παραγωγή, το ισόγειο στέγασε καταστήματα, βιοτεχνικά εργαστήρια και αποθήκες, ενώ η κατοικία βρισκόταν στον όροφο. Τα αρχοντικά ήταν λιθόκτιστα, ενώ τα πιο απλά σπίτια είχαν ελαφριά ξύλινη κατασκευή στον όροφο βασισμένη σε λιθοδομή για αντοχή στους σεισμούς. Αυτή την εποχή εμφανίστηκε και το μπαλκόνι. Στην διαδρομή μας βρίσκουμε εξωτερικά έξι ενδεικτικά κτήρια αυτού του αρχιτεκτονικού τύπου.

Πίσω στην κορυφή

1 - Δημοτική Πινακοθήκη

Το τριώροφο κεραμοσκεπές κτίριο του πρώιμου νεοκλασσικισμού στην οδό Παπάζογλου 5, πρώην ιδιοκτησίας Ι. και Α. Φιτσάλου, ανήκει στον Δήμο Καλαμάτας και στεγάζει την Δημοτική Πινακοθήκη «Α. Τάσσος». Η πινακοθήκη πήρε το όνομά της από τον μεγάλο χαράκτη Τάσσο (Αναστάσιο Αλεβίζο), ο οποίος καταγόταν από την Μεσσηνία και δώρισε πολλά έργα της συλλογής του. Χαρακτηριστικός είναι ο κεντρικός εξώστης που στηρίζεται σε μεταλλικά φουρούσια και έχει ψηλή στήριξη, καθώς και η είσοδος με τις μαρμάρινες παραστάδες.

2 - Μπενάκειο Κτήριο πρώην Αρχαιολογικού Μουσείου

Tο κτήριο βρίσκεται στη συμβολή των οδών Μπενάκη και Παπάζογλου. Τριώροφο κτήριο ενετικού τύπου, κτίστηκε το 1742, (αρχοντικό της οικογένειας Μπενάκη) στην καρδιά του ιστορικού κέντρου της Καλαμάτας. Συγκαταλέγεται στα πλέον αξιόλογα κτήρια της πόλης. Το 1962 δωρίθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία από την οικογένεια Μπενάκη. Λειτούργησε για πρώτη φορά το 1971, όμως υπέστη μεγάλες ζημιές από το σεισμό του 1986 Παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στον κήπο του, το 1845, παρατέθηκε το επίσημο γεύμα στον Δούκα του Montpensier. Σήμερα το μουσείο έχει μεταφερθεί στο κτήριο της Παλιάς Αγοράς (στην πλατεία των Αγίων Αποστόλων), ενώ στον χώρο όπου στεγαζόταν βρίσκεται η Αρχαιολογική Υπηρεσία.Το τριώροφο κτίριο, λαϊκής αρχιτεκτονικής, Αρχαιολογικό Μουσείο, επί των οδών Παπάζογλου και Μπενάκη. Στο ισόγειο τα ανοίγματα είναι τετράγωνα, σιδηρόφρακτα με ανακουφιστικό τόξο. Στον πρώτο όροφο τα ανοίγματα είναι λίγο μεγαλύτερα, απλά, στον δεύτερο όροφο ακόμα πιο μεγάλα με ξύλινο πλαίσιο και προέχον γείσο. Αξιόλογα είναι τα σιδερένια φουρούσια που στηρίζουν τους εξώστες και τα μεταλλικά κιγκλιδώματα. Το Μπενάκειο ανήκει στην κατηγορία των προκλασικιστικών ή πρώιμων κλασικιστικών κτηρίων, επειδή δείχνει τη μετάβαση από την προεπαναστατική παραδοσιακή αρχιτεκτονική στο Νεοκλασικισμό.

3 - Κτήριο Γενικών Αρχείων του Κράτους Μεσσηνίας

Το κτιριακό συγκρότημα που αποτελείται από δύο νεοκλασσικά, εν επαφή, κτίρια και ένα λαϊκής αρχιτεκτονικής, στην οδό Αγίου Νικολάου και Αριστοδήμου 22 πρώην ιδιοκτησίας Ηλία Τσίγκου, αποτελεί το πιο αξιόλογο οικοδόμημα του πρώιμου κλασικισμού στην πόλη της Καλαμάτας. Το κτίριο χαρακτηρίζεται από ισορροπία στη διάπλαση του όγκου του, καθαρότητα των αρχιτεκτονικών μορφών καθώς και από σαφήνεια των επιμέρους καθαρά νεοκλασσικών μορφολογικών στοιχείων, όπως είναι ο εξώστης με το μαρμάρινο δάπεδο με μεταλλικό κιγκλίδωμα, με μαρμάρινα φουρούσια με πλούσια λαξευτή διακόσμηση (διπλές σκαλισμένες έλικες και άκανθος) με ψευδοπαραστάδες, αετώματα, οδοντωτές ταινίες, κόγχες και άλλα στοιχεία. Σε συνολικό εμβαδό 1.048,90 τ.μ. φυλάσσεται ταξινομημένο αρχειακό υλικό (1.500 γραμμικά μέτρα περίπου), το οποίο αποτελείται από διάφορα αρχεία και συλλογές, που προσκτήθηκαν με δημόσιες αποστολές, δωρεές, εκκαθαρίσεις και αγορές. Επίσης, λειτουργεί άνετο και οργανωμένο Αναγνωστήριο, το οποίο είναι ανοικτό για το κοινό από Δευτέρα έως Παρασκευή 9.00 – 15.00, καθώς και σύγχρονα εξοπλισμένα Γραφεία για το προσωπικό.

4 - Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών, πρώην ιδ. Κρασσακόπουλου

Το διώροφο νεοκλασσικό κεραμοσκεπές κτίριο, επί της οδού Περρωτού και Μαντίκλου 17, πρώην ιδιοκτησίας Καλ. Κρασσακοπούλου. Στο ισόγειο τα ανοίγματα έχουν τοξωτά υπέρθυρα, ενώ στον πρώτο όροφο πλαισιώνονται με ξύλινες κορνίζες. Επίσης είναι αξιόλογα τα γλυπτά μαρμάρινα φουρούσια και στον εξώστη και οι γεισίποδες κάτω από το γείσο της στέγης. Πλέον ανήκει στην κυριότητα του Δήμου Καλαμάτας και φιλοξενεί το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών.

5 - Κτήριο πρωην Δασκαρόλη Βαρ. Ιδ Δήμου

Το διώροφο κεραμοσκεπές κτίριο του πρώιμου νεοκλασσικισμού, επί των οδών Παπατσώνη 4 και Μαντίκλου 11-13-15, ιδιοκτησίας Βαρβάρας Δασκαρόλη. Το κτίριο διαμορφώνεται με καταστήματα στο ισόγειο και κατοικία στον όροφο. Ο όροφος διαχωρίζεται με κορνίζα. Η στήριξη του ενός εξώστη γίνεται με μαρμάρινα γλυπτά φουρούσια, του άλλου με σιδερένια. Αξιόλογα επιμέρους στοιχεία έχουν και τα ανοίγματα του ισογείου με τους φεγγίτες.

6 - Κέντρο Ψυχικής Υγείας Καλαμάτας

Το τριώροφο κεραμοσκεπές κτίριο του πρώιμου νεοκλασσικισμού, επί των οδών Περρωτού 5 και Γρηγορίου 26, Μωρέως 6, πρώην ιδιοκτησίας Νικολάου Λαλέα. Το κτίριο έχει υποστεί επεμβάσεις, όπως η προσθήκη των μπαλκονιών και το άνοιγμα των παραθύρων και θυρών. Αξιόλογα επιμέρους στοιχεία είναι τα ανοίγματα του ισογείου που διαμορφώνονται σε τοξωτό ανώφλι, οι εξώστες με τα μαρμάρινα και μεταλλικά φουρούσια, κ.α.